Hydrostrateg II – Innowacje dla gospodarki wodnej i żeglugi śródlądowej

Konsorcjanci

Projekt zrzesza czterech konsorcjantów

Instytut Botaniki

Instytut Botaniki im. W. Szafera Polskiej Akademii Nauk w Krakowie Lider projektu

Alcor

Centrum Badawczo-Produkcyjne „ALCOR” Sp. z o.o.

AGH

Wydział Metali Nieżelaznych, Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie

SRK S.A.

Spółka Restrukturyzacji Kopalń S.A

Charakterystyka projektu

O Projekcie

Projekt jest realizowany w ramach Konsorcjum zawartego w 2023 roku pomiędzy Instytutem Botaniki im. W. Szafera Polskiej Akademii Nauk (IB PAN), Akademią Górniczo-Hutniczą (AGH) w Krakowie, Centrum Badawczo-Produkcyjnym „ALCOR” Sp. z o.o. oraz Spółką Restrukturyzacji Kopalń SRK S.A. w Bytomiu

W projekcie uczestniczą badacze glonów z IB PAN, grupa technologów materiałowych i konstruktorów z AGH oraz praktyków biotechnologów z firmy ALCOR i hydrogeologów z SRK.
Głównym celem projektu jest: przywrócenie naturalnego stanu wód powierzchniowych poprzez wzbogacenie ich bioróżnorodności o podstawowe organizmy wodne jakimi są glony, które jako organizmy pionierskie są zdolne do wzrostu i rozwoju nawet w ekstremalnych warunkach siedliskowych. W projekcie zostaną wykorzystane właściwości glonów epilitycznych tworzących bogate zbiorowiska (maty biologiczne) porastające powierzchnie skał, a także zasiedlające toń wodną. Ważnym elementem tego przedsięwzięcia jest opracowanie starterów biologicznych z dobranym składem taksonów glonów epilitycznych mogących uczestniczyć w procesie bioakumulacji różnorodnych związków chemicznych.

Efekty prac terenowych będą stale monitorowane dzięki opracowaniu nowatorskiej metody szybkiej oceny zespołów grup glonów z wykorzystaniem analizy widma spektrofotometrycznego glonów występujących w toni wodnej. Do tego celu zostanie skonstruowana boja pomiarowa wyposażona w czujniki umożliwiające pomiar parametrów fizycznych i biochemicznych wody w czasie rzeczywistym. System będzie wyposażony w łączność bezprzewodową, zapewniającą zdalny odczyt danych i ostrzeganie o ryzyku wystąpienia zakwitów szkodliwych glonów np. haptofitów lub cyjanobakterii.

Projekt współfinansowany przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju w ramach II konkursu Rządowego Programu Strategicznego Hydrostrateg „Innowacje dla gospodarki wodnej i żeglugi śródlądowej”. Celem programu jest wdrożenie nowych rozwiązań poprawiających efektywność użytkowania i zarządzania zasobami wody w Polsce.

Całkowity budżet projektu: 4 836 315,30 zł
Dofinansowanie w kwocie: 4 299 080,40 zł
Data zawarcia umowy: 19.09.2024
Czas realizacji: 08.2024 – 07.2027

Publikacje

Towards rebuilding algae communities in post-mining ditches
Autorzy: Joanna Lenarczyk, Jolanta Piątek, Konrad Wołowski
https://doi.org/10.1016/j.ecolind.2025.114263

Abstrakt:
Algae, as organisms known to occur in extreme environments and accumulate pollutants, can be effective in
purifying post-mining waters. In our work, we present the first stage of a new method involving the use of
indigenous algae in the self-purification process of such waters. Therefore, the specific aims of this paper were: (i)
measurements of physical and chemical parameters of two post-mining ditches in the area of Upper Silesia
(Southern Poland), (ii) isolation of single indigenous strains from the ditches, (iii) identification of both indig-
enous as well as allochthonous (from a sewage treatment plant) algae using morphological and genetic char-
acteristics, (iv) increasing their biomass, (v) conducting an experiment to check whether algae grow on the solid
substrate in the water from these ditches in the laboratory, (vi) selecting algae for biological starters, i.e. algal
mats growing on solid substrate. The biomass of 12 algal taxa, 9 autochthonous and 3 allochthonous, mainly
diatoms and green algae, was multiplied. The experiment revealed that several autochthonous one-celled di-
atoms, especially Pinnularia appendiculata, and filamentous green algae, Klebsormidium nitens and Mougeotia sp.,
as well as one allochthonous colonial green alga, Pectinodesmus pectinatus, turned out to be the most tolerant to
the conditions prevailing in both ditches. These algal taxa were the most important element in the structure of
biological starters on solid substrates. In the next stage of our research the potential of the biological starters to
remove chemicals occurring in high amounts in post-mining waters should be studied.

Promocja projektu

Wydarzenia

Udział w 42. Międzynarodowej Konferencji Polskiego Towarzystwa Fykologicznego w Białymstoku i Tykocinie 27-30.05.2025 r. – referat wygłosił Kierownik merytoryczny projektu – prof. dr hab. Konrad Wołowski.”
Udział w LX Zjeździe Polskiego Towarzystwa Botanicznego, „Natura zmian… z botaniką w przyszłość” (Katowice 29.06-04.07.2025 r.) – poster przedstawiający pierwsze osiągnięcia w projekcie zaprezentowali prof. dr hab. Konrad Wołowski oraz dr hab. inż. Grzegorz Boczkal, prof. AGH.
Prezentacja innowacyjnych rozwiązań wdrażanych w ramach realizowanego projektu „HydroBiom” podczas Festiwalu Uczelni – Małopolska Przyszłości (4 i 5 grudnia 2024 r.) – załącznik: zakładka

42. Zjazd PTF - Białystok, Tykocin

60. Zjazd PTB - Katowice

Festiwal Uczelni - Małopolska Przyszłości

Aktualności

W jednym z cieków objętych projektem zamontowano tzw. nisze glonowe (foto 1). Ich celem jest utworzenie lokalnych zawirowań w nurcie cieku oraz zapewnienie stabilnego podłoża z naturalnych skał, na których mogą rozwinąć się zbiorowiska glonów. Podczas ostatniego wyjazdu terenowego zanotowano pierwszy efekt zastosowania nisz glonowych w postaci rozwijającej się na granicy faz warstwy zielonych glonów (foto 2). Po ocenie mikroskopowej ustalono iż jest to gatunek z rodzaju Klebsormidium sp.(foto 3), którego komórki naturalnie występują w danym cieku, jednak dotychczas nie zaobserwowano jego wzrostu na taką skalę.

: Foto 1. Nisze glonowe zamontowane w cieku Bolko

: Foto 2. Wzrost glonów na fragmentach naturalnych skał.

: Foto 3. Klebsormidium sp. (zmodyfikowano w programie graficznym)

Niczego nie znaleziono

Nie udało się znaleźć tego, czego szukasz. Być może wyszukiwanie przyniesie lepsze rezultaty.